IP/09/510
Brussel, 31 maart 2009Milieu: EU viert dertigste verjaardag van de
VogelrichtlijnDe eerste natuurbeschermingswet van de Europese
Unie, de Vogelrichtlijn, wordt op 2 april dertig jaar oud. Deze richtlijn is een
van de grootste verwezenlijkingen van het Europese milieubeleid en vormt de kern
van de EU-strategie voor het behoud van de biodiversiteit. Met name door middel
van een netwerk van speciale beschermingszones heeft de Vogelrichtlijn een
centrale rol gespeeld bij de ombuiging van de achteruitgang van een aantal van
de meest bedreigde vogelsoorten in Europa. Dankzij gerichte acties van de
Europese Unie, nationale regeringen, milieubeschermers en vrijwilligers, die
voor de praktische uitvoering van de richtlijn zorgen, ziet de toekomst er voor
veel vogels nu heel wat rooskleuriger uit. Dit geldt onder andere voor de
lepelaar (Platalea leucorodia), de zeearend (Haliaeetus
albicilla) en de Spaanse keizerarend (Aquila adalberti).
Momenteel zijn er bijna 5 000 speciale beschermingszones die meer dan 10%
van het landoppervlak van de EU beslaan. Deze beschermingszones vormen een
integrerend onderdeel van het ecologische netwerk “Natura 2000”. De
Vogelrichtlijn is een schoolvoorbeeld van gemeenschappelijke
verantwoordelijkheid en van samenwerking tussen de 27 lidstaten van de Europese
Unie.
Milieucommissaris Stavros Dimas verklaarde: “De Vogelrichtlijn is een
van de succesverhalen van het Europese milieubeleid. Ze is een praktische uiting
van ons engagement voor het behoud van de biodiversiteit. Vogels zijn niet
alleen mooi om te zien en een kostbaar bestanddeel van ons natuurlijk erfgoed,
maar ook heel belangrijke indicatoren van de gezondheid van ons milieu. De wilde
vogels in Europa hebben veel voordeel gehad van het hoge beschermingsniveau van
de richtlijn. Uiteraard bestaan er ook nog grote uitdagingen om een gezond
vogelbestand op lange termijn te garanderen. De Vogelrichtlijn is vandaag de dag
nog net zo relevant als 30 jaar geleden en zal ook nog vele jaren een sleutelrol
blijven spelen in ons biodiversiteitsbeleid.
De Vogelrichtlijn – een succesverhaal
Dertig jaar na haar goedkeuring is de Vogelrichtlijn nog steeds het
belangrijkste stuk EU-wetgeving voor de bescherming van de vogels in Europa. Het
is ook een van de meest geslaagde milieubeleidsmaatregelen.
Uit een in het vakblad Science gepubliceerde studie blijkt dat de
Vogelrichtlijn in grote mate heeft bijgedragen aan het tot staan brengen van de
achteruitgang van een aantal van de meest bedreigde Europese vogelsoorten. De
verbetering van de toestand van soorten als de Madeira-stormvogel (Pterodroma
madeira), de kroeskoppelikaan (Pelecanus crispus) en de
dwergaalscholver (Phalacrocorax pygmaeus) is grotendeels te danken aan de
aanwijzing van speciale beschermingszones. Een netwerk van bijna 5 000
speciale beschermingszones bedekt meer dan 10% van het Europees landoppervlak en
een aanzienlijk deel van de nabij de kust gelegen zeegebieden.
De Vogelrichtlijn is een schoolvoorbeeld van geslaagde internationale
samenwerking. Bij haar goedkeuring in 1979 bestond de EU nog maar uit negen
lidstaten. Nu strekt de samenwerking zich uit tot de uitgebreide EU en zijn er
beschermingszones in alle 27 lidstaten. In de hele EU gelden dezelfde regels ten
aanzien van de vogelbescherming en de Commissie ziet strikt toe op de naleving
ervan en schroomt niet de lidstaten voor het gerecht te dagen als dat nodig is.De Vogelrichtlijn erkent het belang van menselijke activiteiten als jacht,
visvangst en landbouw die in de natuur plaatsvinden. Grote delen van het Natura
2000-netwerk zullen waarschijnlijk privé-eigendom blijven, waarbij moet
worden gewaarborgd dat het toekomstige beheer zowel uit ecologisch als
economisch oogpunt duurzaam is.
Uitdagingen
Ondanks deze vooruitgang staat de rijke verscheidenheid van meer dan 500
wilde vogelsoorten in de Unie nog steeds ernstig onder druk. Volgens de laatste
wetenschappelijke studies wordt 43% van de Europese vogelsoorten met uitsterven
of met ernstige achteruitgang bedreigd. Dit vormt een belangrijke uitdaging voor
de voltooiing van het Natura 2000-netwerk, met inbegrip van de mariene component
daarvan. 
Verder is er ook behoefte aan een betere bescherming van alledaagse
vogelsoorten die voor hun voortbestaan afhankelijk zijn van het platteland.
Veranderingen in het landbouwbeleid hebben tot een verontrustende achteruitgang
van akker- en weidevogels geleid. Hun populaties zijn sinds 1980 met circa 50%
afgenomen. Hoewel de bestanden zich nu weer stabiliseren, moet er nog meer
gedaan om de vogelbeschermingseisen beter in het landbouwbeleid en in andere
beleidsmaatregelen te integreren, zodat de populaties van belangrijke soorten
als de kleine trap (Tetrax tetrax) en de kwartelkoning (Crex crex)
weer op peil worden gebracht. 
De gezondheid van wilde vogels is een indicator van de algemene druk waaraan
de biodiversiteit, bijvoorbeeld als gevolg van de klimaatverandering,
blootstaat. Er zijn reeds aanwijzingen dat het verspreidingsgebied van sommige
vogelpopulaties verandert. Het zal een van de grootste uitdagingen voor de
toekomst zijn, voldoende ruimte voor de natuur te bewaren en het behoud van de
vogelstand op de klimaatverandering af te stemmen.
De Vogelrichtlijn is ook van belang om de internationale verbintenissen van
de EU met betrekking tot trekvogels na te komen. Aangezien veel vogelsoorten een
deel van hun leven buiten Europa doorbrengen, moet met andere landen die op de
vluchtroutes van deze vogels liggen worden samengewerkt om hun de nodige
bescherming te bieden en een gezond vogelbestand te handhaven.
Achtergrond
De Vogelrichtlijn was een reactie op de toenemende bezorgdheid over de
achteruitgang van de wilde vogelpopulaties in Europa, die werd veroorzaakt door
verontreiniging, habitatverlies en niet-duurzame activiteiten. Ze was ook manier
om te erkennen dat wilde vogels, waaronder veel trekvogels, een
gemeenschappelijk erfgoed van de lidstaten zijn en dat voor hun efficiënte
instandhouding internationale samenwerking vereist is. 
Voor
nadere bijzonderheden, zie: 
http://ec.europa.eu/environment/nature/legislation/birdsdirective/index_en.htm